Ας μπούμε κατευθείαν στα βαθιά και σε ένα ερώτημα που τα τελευταία χρόνια έχει διχάσει την κοινωνία. Πόσο ανεξάρτητη είναι τελικά η Δικαιοσύνη από την πολιτική εξουσία;
Όταν πρόσωπα της πολιτικής εξουσίας κατηγορούνται για εγκληματικές πράξεις ή και όταν κατηγορούνται πρόσωπα με έμμεση σχέση με την εξουσία και η απονομή της δικαιοσύνης δεν είναι άμεση, αλλά αντιθέτως καθυστερεί και χρονίζει επί μακρόν στις δικαστικές αίθουσες, ενώ κρίσιμα ζητήματα παραμένουν αδιερεύνητα και σκοτεινά, τότε η έννοια της δικαστικής ανεξαρτησίας τίθεται ευθέως υπό αμφισβήτηση. Διότι η ανεξαρτησία δεν αποτελεί απλώς θεσμική διακήρυξη, αλλά προϋποθέτει ταχύτητα χωρίς εκπτώσεις στην ποιότητα, διαφάνεια και πληρότητα στην απονομή του δικαίου. Όταν αυτά τα στοιχεία απουσιάζουν, τότε δημιουργείται η εύλογη εντύπωση ότι η Δικαιοσύνη είτε αδυνατεί, είτε διστάζει να λειτουργήσει ανεπηρέαστα. Και σε αυτό ακριβώς το σημείο, η εμπιστοσύνη των πολιτών διαβρώνεται και όχι απαραίτητα επειδή αποδεικνύεται άμεση εξάρτηση, αλλά επειδή η καθυστέρηση και η αδιαφάνεια γεννούν υποψία για εξάρτηση, είτε αυτή είναι υπαρκτή, είτε όχι.
Επομένως, αν θέλουμε ανεξάρτητη Δικαιοσύνη, δεν πρέπει να υπάρχει ούτε η παραμικρή σκιά της πολιτικής εξουσίας, γιατί ακόμη και η σκιά, όταν παραμένει, μετατρέπεται σε αμφιβολία και η αμφιβολία σε δυσπιστία.
Ποιο είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα ο θεσμός της Δικαιοσύνη;
Δυστυχώς, η Δικαιοσύνη στη χώρα μας αντιμετωπίζει πολλαπλά προβλήματα και είναι δύσκολο να ξεχωρίσεις ποιο είναι το μεγαλύτερο. Σίγουρα, στην κατηγορία αυτή θα ενέτασσα την πολυνομία σε συνδυασμό με τις συνεχόμενες τροποποιήσεις που δημιουργούν ανασφάλεια τόσο στους πολίτες, όσο και στους λειτουργούς της δικαιοσύνης. Οι νόμοι τροποποιούνται συνεχόμενα και πολύ συχνά έχουν λάθη, τα οποία οδηγούν σε επιπρόσθετες τροποποιήσεις και ούτω καθεξής. Ταυτόχρονα, όποιες προσπάθειες επιτάχυνσης της Δικαιοσύνης έχουν υπάρξει, συνήθως λειτουργούν εις βάρος της ποιότητας της διαδικασίας.
Αν μπορούσατε να αλλάξετε έναν νόμο αύριο, ποιος θα ήταν και γιατί;
Αν και πρόκειται για ένα βαθύ δογματικό ποινικό ζήτημα, το οποίο χρήζει μακροσκελούς επιστημονικής συζήτησης, θεωρώ ότι θα έπρεπε να ενταχθεί με έναν τρόπο ο όρος «γυναικοκτονία» στον ποινικό κώδικα. Τα τελευταία χρόνια, οι ανθρωποκτονίες κατά των γυναικών αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο και όλες έχουν ένα κοινό υπόβαθρο, τα βαθιά ριζωμένα πατριαρχικά πρότυπα, σύμφωνα με τα οποία η γυναίκα αποτελεί ιδιοκτησία του άνδρα και ως αντικείμενο μπορεί να την κάνει ό,τι θέλει, ακόμα και να την σκοτώσει. Και θα ρωτήσει κάποιος γιατί τώρα; Αφού πρόκειται για βαθιά ριζωμένα πατριαρχικά πρότυπα, που ίσχυαν πάντα, γιατί τώρα καταγράφονται τόσες γυναικοκτονίες; Ίσως γιατί παλαιότερα, οι γυναίκες «συνετίζονταν» με τη χρήση ηπιότερων μέσων βίας, χωρίς να χρειαστεί ο άνδρας να καταφύγει στο ύστατο μέσο της αφαίρεσης της ζωής. Και τώρα που οι γυναίκες έχουν φωνή, τώρα που καταγγέλλουν τι βιώνουν μέσα στο σπίτι, τώρα που αντιτάσσονται και διεκδικούν, κόβεται βίαια το νήμα της ζωής τους στο όνομα της πατριαρχίας. Γι’ αυτό πρέπει να αναγνωριστεί ο όρος «γυναικοκτονία».
Στην νέα πραγματικότητα της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης, πώς μπορεί να αλλάξει το επάγγελμα του δικηγόρου και η δικαστική διαδικασία;
Δεν θεωρώ ότι θα μπορέσει ποτέ – ή τουλάχιστον δεν θα έπρεπε- να αντικατασταθεί το επάγγελμα του δικηγόρου και η δικαστική διαδικασία από την τεχνητή νοημοσύνη. Σίγουρα είναι ένα εργαλείο χρήσιμο, μπορείς παραδείγματος χάριν να ανατρέξεις σε σχετική νομολογία πολύ πιο γρήγορα, αλλά ταυτόχρονα συνιστά τροχοπέδη όταν πρέπει να μπεις στην διαδικασία να εξηγήσεις στον εντολέα γιατί όλα αυτά που η τεχνητή νοημοσύνη του υπέδειξε για την περίπτωσή του, δεν ισχύουν. Κάθε υπόθεση, όσο ίδια κι αν φαντάζει με μία άλλη, πάντα έχει μια ειδοποιό διαφορά, η οποία ανατρέπει τα πάντα και την καθιστά μοναδική. Και η μοναδικότητα μπορεί να γίνει αντιληπτή μόνο από το ανθρώπινο μάτι.
Διαβάστε επίσης:
Ας πάμε σε κάτι πιο προσωπικό, πόσο επηρεάζει το συναισθηματικό φορτίο των υποθέσεων έναν επαγγελματία του χώρου;
Όλα τα επαγγέλματα, όταν τα κάνεις σωστά έχουν ένα τίμημα. Το επάγγελμα του δικηγόρου έχει το τίμημα, της ψυχικής καταπόνησης. Όσο κι αν μαθαίνεις με τα χρόνια, να αποστασιοποιείσαι συναισθηματικά από τις υποθέσεις, πάντα αφήνουν ένα αποτύπωμα πάνω σου κι αυτό δεν κοστολογείται ποτέ.
Έχει χρειαστεί να διαχειριστείτε υποθέσεις που σας βρίσκουν ηθικά αντίθετη; Σε μια τέτοια περίπτωση πως πρέπει να πράττει ο δικηγόρος, δεδομένου του δικαιώματος υπεράσπισης του κατηγορούμενου;
Ακόμα κι ο ειδεχθέστερος εγκληματίας έχει δικαίωμα υπεράσπισης. Αυτό είναι αδιαπραγμάτευτο. Δεν σημαίνει ότι όποια υπόθεση αναλάβουμε, ταυτιζόμαστε υποχρεωτικά με τον εντολέα ή ότι επικροτούμε την πράξη του. Ο κάθε άνθρωπος έχει ένα ποσοστό αλήθειας σε κάθε υπόθεση, ακόμα και 1% να είναι, οφείλεις ως δικηγόρος να το αναδείξεις. Αν τώρα τίθεται ένα ανυπέρβλητο προσωπικό όριο ηθικής, που ο εκάστοτε δικηγόρος δεν μπορεί να το ξεπεράσει, τότε δεν πρέπει να αναλάβει την συγκεκριμένη υπόθεση. Αν την αναλάβεις, πρέπει να την φέρεις εις πέρας. Πολλές φορές έχω διαχειριστεί υποθέσεις που είμαι ηθικά αντίθετη. Αυτό δεν σημαίνει ότι έχω κάνει λιγότερη δουλειά ή ότι μ’ ενδιαφέρει λιγότερο. Σημαίνει ότι έχω σεβαστεί τον εντολέα μου, σεβόμενη ταυτόχρονα και την αντίθετη πλευρά. Στο τέλος, παραμένει το ψυχικό κόστος, το οποίο επωμίζομαι και καθώς μεγαλώνω θέτω όρια, τα οποία προσπαθώ να τηρώ. Παραδείγματος χάριν, δεν αναλαμβάνω συνήγορος υπεράσπισης κατηγορούμενου για αδικήματα σεξουαλικής φύσεως εις βάρος ανηλίκων, όταν από την επισκόπηση της δικογραφίας κρίνω ότι πιθανότατα έχουν τελεστεί. Αλλά αυτό είναι μια προσωπική μου επιλογή και σέβομαι απόλυτα τους συναδέλφους που τις αναλαμβάνουν, ειδάλλως το αξίωμα της πρώτης πρότασης θα ήταν ένα ακόμα ευχολόγιο και όχι κατοχυρωμένο δικαίωμα.
Κλείνοντας θα ήθελα να δώσετε ένα μήνυμα ή μια συμβουλή για όσους νέους θέλουν να μπουν στο επάγγελμα.
Θα ακουστεί κοινότυπο, αλλά αν δεν αγαπάς το επάγγελμα του δικηγόρου, δεν μπορείς να το ακολουθήσεις. Το άγχος πολλές φορές είναι ανυπέρβλητο και παρόλα αυτά πρέπει να το διαχειρίζεσαι, αλλά όταν καταφέρνεις να δαμάσεις το θηρίο που λέγεται ελληνική νομοθεσία και να καταστήσεις σαφή την θέση του εντολέα σου στο δικαστήριο είναι η μεγάλη ικανοποίηση, που σε κάνει να θέλεις να συνεχίσεις.
Η Μαρία-Αλεξάνδρα (Μάρλη) Μαλάμη διατηρεί δικηγορικό γραφείο από το 2014, παρέχοντας απρόσκοπτα νομικές υπηρεσίες σ’ ένα ευρύ φάσμα δικαίου, σημειώνοντας σημαντικές επιτυχίες τόσο σε δικαστικό, όσο και σ’ εξωδικαστικό επίπεδο. Στόχος του γραφείου μας είναι η μέγιστη δυνατή ικανοποίηση των συμφερόντων και επιδιώξεων του εντολέα μας, προσφέροντας αξιοπιστία, εμπιστοσύνη και ασφάλεια, σε όλους όσοι μας επιλέγουν, χτίζοντας μακροχρόνιες συνεργασίες.